آسمانها و زمين هستند گواه مىگيرم كه حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله سرور اوّلين و آخرين مىباشد . و مؤذّن دربار دوّم كه مىگويد « أشهد أنّ محمّدا رسول اللَّه » در واقع مىگويد : گواهى مىدهم كه هيچ كس جز به خداوند يگانهء قهّار كه از همه بندگان و خلايق بىنياز است ، به كس ديگر نياز ندارد ، و مسلّما او حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله را به عنوان بشارت دهندهء مؤمنان و بيم دهندهء كافران و گناهكاران ، به عنوان دعوت‌كنندهء همگان به سوى خود ، و چراغ روشن براى هدايت مردم ، به اذن خود به سوى آنان فرستاد ، پس هر كس پيامبرى او را انكار نمود و نپذيرفت و به او ايمان نياورد ، خداوند - عزّ و جلّ - او را وارد آتش جهنّم مىكند ، در حالى كه جاودانه و پيوسته در آنجا بوده و هيچ گاه از آنجا به جاى ديگر منتقل نخواهد شد [ يا : هرگز از آن جدا نخواهد شد ] . معناى « حىّ على الصّلاة » يعنى اينكه : بياييد به سوى بهترين اعمالتان و آنچه كه پروردگار ، شما را به سوى آن فرا خوانده ، و بشتابيد به سوى آمرزش پروردگارتان ، و خاموش نمودن آتشى كه به واسطهء گناهانتان افروخته‌ايد ، و آزاد نمودن خود از گرو گناهانتان ، تا خداوند بديهايتان را پوشانده ، و گناهانتان را آمرزيده ، و بديهايتان را به نيكىها مبدّل نمايد ، كه او فرمانرواى با كرامت و بزرگوار و صاحب بخشش بزرگ است ، و به ما جماعت مسلمانان اجازه داده كه در خدمت و بندگى و در محضرش وارد شويم . معناى « حىّ على الصّلاة » در بار دوّم يعنى اينكه : به پا خيزيد به سوى مناجات با پروردگار و عرضه نمودن خواسته‌هايتان بر او ، و با كلام او به او توسّل جوييد ، و آن را واسطهء بين خود و او قرار دهيد ، و بسيار به ياد او ، به قنوت و ركوع و سجود و خشوع و خضوع او بپردازيد ، و حوايج خويش را به درگاه او ببريد ، كه خود اجازه اينها را به ما داده است . معناى « حىّ على الفلاح » اين است كه در واقع مؤذّن مىگويد : رو آوريد به سوى